Home » Archives by category » ਫ਼ੀਚਰ

ਫੱਗਣ ਮਾਹ ਮੁਬਾਰਕ ਚੜ੍ਹਿਆ ਬੈਠੀ ਤਖ਼ਤ ਬਸੰਤੋ ਰਾਣੀ

ਫੱਗਣ ਮਾਹ ਮੁਬਾਰਕ ਚੜ੍ਹਿਆ ਬੈਠੀ ਤਖ਼ਤ ਬਸੰਤੋ ਰਾਣੀ

-ਜਗਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਲੱਕੀ ਫੱਗਣ ਦੇਸੀ ਸਾਲ ਦਾ ਆਖਰੀ ਮਹੀਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਹੀਨਾ ਜੂਲੀਅਨ ਅਤੇ ਗ੍ਰੇਗਰੀ ਕੈਲੰਡਰਾਂ ਦੇ ਫਰਵਰੀ ਅਤੇ ਮਾਰਚ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਜਿਹੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਫੱਗਣ ਕਈ ਵਾਰ 30 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਦੇ 31 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫੱਗਣ ਮਹੀਨੇ ਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਬਸੰਤ ਦੀ ਰੁੱਤ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੱਗਣ […]

ਚਿੜੀਆਂ ਦਾ ਚੰਬਾ

ਚਿੜੀਆਂ ਦਾ ਚੰਬਾ

-ਜਸਪ੍ਰੀਤ ਕੌਰ ਸੰਘਾ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਗੀਤ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਜਿੰਦ-ਜਾਨ ਹਨ। ਟੱਪੇ, ਮਾਹੀਏ, ਸਿੱਠਣੀਆਂ, ਛੰਦ ਤੇ ਘੋੜੀਆਂ ਇਹ ਸਭ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਰੂਪ ਹਨ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਿੱਠਣੀਆਂ ਨਾਨਕੀਆਂ ਤੇ ਦਾਦਕੀਆਂ ਇਕ- ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨਾਂ ਲੋਕ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਇਕ ਰੂਪ ਸੁਹਾਗ ਹੈ। ਸੁਹਾਗ ਉਹ ਲੋਕ ਗੀਤ ਹਨ, ਜੋ […]

ਜ਼ਮਾਨਾ ਬਦਲ ਗਿਆ…

ਜ਼ਮਾਨਾ ਬਦਲ ਗਿਆ…

ਬਾਬਾ ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ ‘ਚ ਪੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸਵੇਰ ਦੇ ਗਿਆਰਾਂ ਵੱਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇੱਕ ਦਮ ਪੋਤਾ ਭੱਜਾ ਭੱਜਾ ਆਇਆ, ‘ਬਾਬਾ ਮੈਂ ਚੱਲਿਆ ਹਾਂ, ਗੈਰਿਜ ਬੰਦ ਕਰ ਲਿਓ। ’ ਜਿਸ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੰਨੀਂ ਪਈ, ਓਨੀ ਹੀ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਬਾਬਾ ਜੁੱਤੀ ਅੜਾਉਂਦਾ, ਸਾਫਾ ਸਿਰ ’ਤੇ ਲਵੇਟਦਾ, ਮਗਰੇ ਉੱਠ ਭੱਜਿਆ। ਗੈਰਜ ‘ਚੋਂ ਦੀ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ। ਯੂਨੀਵਟਸਟੀ ਆਫ਼ ਵਾਟਰਲੂ ‘ਚ ਆਪਣੀ ਯੂਨੀਵਰਸਟੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੇ ਪੋਤੇ ਨੂੰ ਬਾਬਾ ਗਲਵਕੜੀ ‘ਚ ਲੈ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ੁਭ-ਅਸੀਸਾਂ ਨਾਲ ਵਿਦਿਆ ਕਰਨਾ ਲੋਚਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਕਰ ਨਾ ਸਕਿਆ।

ਖ਼ੁਦ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕਸੁਰ ਹੋਣਾ ਹੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ

ਖ਼ੁਦ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕਸੁਰ ਹੋਣਾ ਹੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ

ਅਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚੰਦਨ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੀ ਭਾਲ ਵਿੱਚ ਇਨਸਾਨ ਹਰ ਥਾਂ ਭਟਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਮਿਲਦੀ ਓਦੋਂ ਹੈ ਜਦ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਭਟਕਣ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਇਕਸੁਰ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਉੱਡੀ ਜਾਂਦੀ ਡਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਲੱਭੇ ਤੇ ਇੱਕ ਰੁੱਖ ‘ਤੇ ਬੈਠੇ ਪੰਛੀ ਦੇ ਅਲਾਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ […]

ਪੂੰਜੀ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਹੁਸੀਨ ਪਲਾਂ ਦੀ

ਪੂੰਜੀ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਹੁਸੀਨ ਪਲਾਂ ਦੀ

(ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਸੋਮਲ) ਹਰੇਕ ਦੀ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਖੂਬਸੂਰਤ ਪਲ ਕਿਹੜੇ ਹਨ। ਵੈਸੇ ਭਰਪੂਰਤਾ ਦੇ ਉਹ ਪਲ ਜਿਹੜੇ ਜ਼ਿਹਨ ਵਿਚ ਅੰਬਰ ਦੇ ਤਾਰਿਆਂ ਵਾਂਗ ਜੜੇ ਜਾਣ ਉਹ ਸਾਡੇ ਹੁਸੀਨ ਪਲ ਹਨ। ਭੁਲੇਖਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਰੁਮਾਂਟਿਕ ਅਨੁਭਵਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੋਵੇ। ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਮੁਹੱਬਤ ਦੇ ਪਲ ਵੀ ਕੀਮਤੀ ਹਨ। ਪਦਾਰਥਿਕ ਭਰਪੂਰਤਾ […]

ਸ਼ਿਮਲੇ ਦੀ ਸੈਰ

ਸ਼ਿਮਲੇ ਦੀ ਸੈਰ

ਸਾਡਾ ਘਰ ਕਈ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੋਖਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਖਰੇਵਾਂ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਸਾਲ ਲੋਕੀਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ’ਤੇ ਜਾਣ ਲਈ ਕਈ-ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਬਣਾਉਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਨੇ, ਉੱਥੇ ਸਾਡੇ ਘਰ ਕਿਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਘੁੰਮਣ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਬਾਰੇ ਸਹਿਮਤੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਛੁੱਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਜਾਣ ਲਈ ਕਿਤੇ ਜਾਣ […]

ਜੁੱਤੀ ਕਸੂਰੀ

ਜੁੱਤੀ ਕਸੂਰੀ

1964 ਦੇ ਦੌਰ ‘ਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਜੁੱਤੀ ਪਾਉਣ ਦਾ ਬੇਹੱਦ ਸ਼ੌਕ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਾਬਰ ਅਤੇ ਕੁਰਮ ਦੀ ਜੁੱਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਜੁੱਤੀ ਬੱਕਰੇ ਦੀ ਖੱਲ ਦੀ ਬਣਦੀ, ਜੋ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਹੰਢਦੀ ਸੀ। ਮੌਜੂਦਾ ਦੌਰ ਵਿਚ ਜੁੱਤੀ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿਚ ਆ ਗਈਆਂ ਹਨ। -ਰਾਜਵੰਤ ਤੱਖੀ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ‘ਤੇ […]

ਕਿੱਧਰ ਉਡ ਗਿਆ ਚਿੜੀਆਂ ਦਾ ਚੰਬਾ?

ਕਿੱਧਰ ਉਡ ਗਿਆ ਚਿੜੀਆਂ ਦਾ ਚੰਬਾ?

ਚਿੜੀ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਅਨਭੋਲ ਪੰਛੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਚ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਹ ਪੰਛੀ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ‘ਹੇ! ਇਨਸਾਨ ਉੱਠ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਮਾਲਕ ਦੀ ਬੰਦਗੀ ਕਰ।’ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਇਹ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਆਉਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ‘ਚਿੜੀਆਂ ਚੂਕ ਪਈਆਂ, ਬੰਦਿਆ ਤੈਨੂੰ ਜਾਗ ਨਾ ਆਈ।’ ਇਹ ਚਿੜੀਆਂ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਚੂਕ-ਚੂਕ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲਾ ਹੋਣ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੂਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਚ ਚਿੜੀਆਂ ਦੀਆਂ 24 ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜ ਛੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਚਿੜੀਆਂ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਪੰਛੀ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ, ਦਾਣੇ ਬੀਜ ਤੇ ਹੋਰ ਨਿੱਕ- ਸੁੱਕ ਖਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਨਿਰਬਾਹ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਾਦਾ ਚਿੜੀ ਪੰਜ ਤੋਂ ਸੱਤ ਤਕ ਇਕ ਵਾਰ ਵਿਚ ਆਂਡੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਨਾਂ ਆਂਡਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 14 ਤੋਂ 16 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬੱਚੇ (ਬੋਟ) ਨਿਕਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

ਮੈਥੋਂ ਮੇਰਾ ਬਿਰਹਾ ਵੱਡਾ

ਮੈਥੋਂ ਮੇਰਾ ਬਿਰਹਾ ਵੱਡਾ

ਸ਼ਿਵ ਕੁਮਾਰ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਮੇਰੇ ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਦੋਂ ਹੋਈ ਇਹ ਇੱਕ ਲੰਮੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਪਰ ਗੱਲ ਮੈਂ 1965 ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸਾਂ। ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਸੁਣਦਾ ਮੈਂ ਜੁਆਨੀ ਦੀ ਦਹਿਲੀਜ਼ ‘ਤੇ ਪੈਰ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਪਰਵਾਰ ਤੋਂ ਜੁਦਾਈ ਨੇ ਮੇਰੀ ਬਾਲ ਉਮਰਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੋਗੀ ਅਹਿਸਾਸ ਭਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਅਹਿਸਾਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਪਹਿਚਾਨ ਕਰਵਾਈ। ਮੇਰੀਆਂ ਉ

ਪੱਤਣਾਂ ਕਿਨਾਰਿਓਂ ਮੁੜਨਾ ਔਖਾ! ਜ਼ਰਾ ਸੋਚੀਏ?

ਪੱਤਣਾਂ ਕਿਨਾਰਿਓਂ ਮੁੜਨਾ ਔਖਾ! ਜ਼ਰਾ ਸੋਚੀਏ?

ਆਪਣੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਬੇ-ਖੌਫ ਹੋ ਕੇ ਵਿਚਰਦਿਆਂ-ਵਿਚਰਦਿਆਂ ਅਕਸਰ ਮਨੁੱਖ ਤਰਾਂ-ਤਰਾਂ ਦੇ ਚੰਗੇ-ਮਾੜੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਕਰਕੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅੱਜ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜੀ ਤਜ਼ਰਬੇ ਹਰਫ਼ ਨੂੰ ਗਲਤ ਥਾਵੇਂ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਕੇ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਵਹਿਣਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁੜ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਸਹੀ ਮੁਆਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੇ ਅਸੀਂ ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਕੀਮਤ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਤੋਂ ਪੁੱਛੀਏ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਇਹੀ ਜੁਆਬ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ”ਮਾਸ਼ਾ ਅੱਲਾ ਇਸ ਦੀ ਕੋਈ ਕੀਮਤ ਨਹੀਂ।” ਇਹ ਤਾਂ ਪਰੌਣੀ ਸੌਗਾਤ ਹੈ, ਪਰ ਅੱਜ ਅਫਸੋਸ ਹੈ। ਐਸੇ ਅਣਮੁੱਲੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਅਜੋਕੇ ਮੁੰਡੇ- ਕੁੜੀਆਂ ਖੁਦ ਆਪਣੀ ਮਨ-ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਜ਼ਲ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਨੇ। ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇਪਣ ਦੇ ਪਰਛਾਵੇਂ ਅਤੇ ਮੋਹ-ਮੁਹੱਬਤ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਖਰੂਦ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਜ਼ਰੀਏ ਸਿੰਗਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਨਾਂ ਦੀ ਸੋਚਣ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਗੰਧਲਾ ਕਰਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਪਰਿਵਾਰ ‘ਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਰਲ ਮਿਲ ਕੇ ਬੈਠਣ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵੀ ਨੀਲ

Page 1 of 8123Next ›Last »