ਚੋਣਾਂ ਨੇੜੇ — ਨੇਤਾ ਮੁੜ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ
ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਮੌਸਮ ਨੇੜੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨੇਤਿਆਂ ਦੀ ਉਹ ਸਾਲਾਨਾ ਵਾਪਸੀ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਉਡੀਕ ਸਿਰਫ਼ ਕੈਮਰਾ ਟੀਮਾਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਜਿਹੜੇ ਨੇਤਾ “ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਮੀਟਿੰਗਾਂ,” “ਵੱਡੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ,” ਜਾਂ “ਚੁੱਪਚਾਪ ਕੰਮ” ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੇ ਰਹੇ, ਉਹ ਹੁਣ ਅਚਾਨਕ ਹਰ ਪਿੰਡ, ਹਰ ਗਲੀ, ਹਰ ਚੌਂਕ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਬਿਲਕੁਲ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਪਰਦੇਸੀ ਪਿੰਡ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ — ਬੱਸ ਫਰਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਮੀਡੀਆ ਵਾਲੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਾਅਦਿਆਂ ਦੀ ਭਰੀ ਥੈਲੀ ਵੀ।
ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਚੋਣਾਂ ਦੀ ਹਵਾ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਜਾਦੂਈ ਬਦਲਾਅ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਟੁੱਟੀਆਂ ਪਈਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਰਾਤੋ-ਰਾਤ ਠੀਕ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਬੱਤੀਆਂ ਮਰੀਆਂ ਪਈਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ “ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਰਜੀਹ” ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰ ਵੋਟਰ ਨੂੰ “ਪਿਆਰੇ ਭਰਾ ਜੀ,” “ਮਾਣਯੋਗ ਚਾਚਾ ਜੀ,” ਜਾਂ “ਮੇਰੇ ਜਵਾਨੋ” ਕਹਿ ਕੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪਈਆਂ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ’ਤੇ ਹੁਣ ਨੇਤਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈਰਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵੇਖੀਆਂ ਹੋਣ।
ਖੇਤਾਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਦੌਰੇ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਾਟਕ ਹਨ। ਨੇਤਾ ਚਿੱਟੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਕੇ ਕੀਚੜ ਵਾਲੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨਵਾਂ ਯੋਗਾ ਕੋਰਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ। ਕੈਮਰੇ ਲਈ ਪਰਾਂਠੇ ਦਾ ਇੱਕ ਨਿਵਾਲਾ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਇਹ ਹੈ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਅਸਲੀ ਸਵਾਦ,” ਫਿਰ ਚੁੱਪਚਾਪ ਪਲੇਟ ਵਾਪਸ ਰੱਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਗੰਦੇ ਦੀ ਫਸਲ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੂਹਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਨਬਜ਼ ਚੈੱਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਟ੍ਰੈਕਟਰ ’ਤੇ ਕੁਝ ਸਕਿੰਟ ਬੈਠ ਕੇ ਫੋਟੋ ਖਿੱਚਵਾ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਨਿਫੈਸਟੋ ਦੀ ਦੌੜ ਵੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਪਾਰਟੀਆਂ ਵਾਅਦੇ ਇਸ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਦੇ ਕਾਰਡ ਛਪਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਮੁਫ਼ਤ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਮੁਫ਼ਤ ਪਾਣੀ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਤਾਂ ਮੁਫ਼ਤ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ — ਬੱਸ ਸਾਹ ਲੈਣਾ ਹੀ ਬਾਕੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਵਾਅਦੇ ਇੰਨੇ ਵੱਡੇ ਹਨ ਕਿ ਵੋਟਰ ਵੀ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਰੱਬਾ, ਇਹ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ?” ਰੱਬ ਚੁੱਪ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਵੋਟਰ ਇਹ ਸਾਰਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਸਿਰ ਹਿਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਹੱਥ ਮਿਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਸਵਾਲ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ: “ਇਹ ਸਾਰੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਕਿੱਥੇ ਸਨ?” ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਮੌਸਮ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਨੇਤਾ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਰ ਆਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੱਸਦਾ ਵੀ ਹੈ, ਸੋਚਦਾ ਵੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਯਾਦ ਵੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
