ਕਰਜ਼ਾ ਲੈ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਮਨਾਉਣੀਆਂ ਕਿੰਨੀ ਦੇਰ ਤੱਕ ਜਾਇਜ਼ ਹਨ?
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪਹਚਾਣ ਉਸ ਦੀ ਰੰਗੀਨ ਸਭਿਆਚਾਰ, ਖੁਸ਼ਮਿਜਾਜ਼ ਮਿਜ਼ਾਜ ਅਤੇ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਰਿਵਾਇਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਫ਼ਿਤਰਤ ਹੀ ਐਸੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਮੌਕਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਦਿਲ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਭੰਗੜਾ ਤੇ ਗਿੱਧਾ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਚ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਇਹ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰੂਹ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ। ਵਿਆਹ ਹੋਵੇ, ਤਿਉਹਾਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਫ਼ਸਲ ਦੀ ਕਟਾਈ ਦਾ ਸਮਾਂ, ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਹਰ ਮੌਕੇ ਨੂੰ ਭੰਗੜੇ ਤੇ ਗਿੱਧੇ ਨਾਲ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮੰਜ਼ਰ ਵੀ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਮਹੀਨੇ 1000 ਰੁਪਏ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਮਦਦ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਨਾਲ ਕਈ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੱਦ ਤੱਕ ਆਰਥਿਕ ਸਹਾਰਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਮਹਿੰਗਾਈ ਅਤੇ ਘਰੇਲੂ ਖਰਚਿਆਂ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰਕਮ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਘਰਾਂ ਲਈ ਮਦਦਗਾਰ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਇਹ ਮਦਦ ਮਿਲਣ ‘ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਗਿੱਧਾ ਅਤੇ ਭੰਗੜਾ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪਰ ਇਸ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਵੀ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਕੀ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਮਨਾਉਣਾ ਕਿੰਨੀ ਦੇਰ ਤੱਕ ਠੀਕ ਹੈ?
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਤ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਬਣਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈ ਰਹੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਆਮਦਨ ਘੱਟ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਖਰਚ ਵੱਧ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਅਕਸਰ ਕਰਜ਼ਾ ਲੈਣਾ ਇੱਕ ਆਸਾਨ ਰਸਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਰਸਤਾ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਜ ਲਿਆ ਕਰਜ਼ਾ ਕੱਲ੍ਹ ਵਿਆਜ ਸਮੇਤ ਵਾਪਸ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਆਮਦਨ ਵਧਾਏ ਅਤੇ ਫਿਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਬਣਾਏ। ਜੇਕਰ ਸਰਕਾਰ ਆਪਣੀ ਆਮਦਨ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਧੇਰੇ ਕਰਜ਼ੇ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਬੋਝ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ‘ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸੋਚਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਕੀ ਉਹ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੱਡੀ ਆਰਥਿਕ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦਾ ਕਾਰਨ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਬਣੇਗੀ?
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਈ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਜੋ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰੀੜ ਦੀ ਹੱਡੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਕਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਦਯੋਗਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਵੀ ਉਮੀਦ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ ਵਧੀ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦਾ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲ ਜਾਣਾ ਵੀ ਸੂਬੇ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਸ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਲੋੜ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸੂਬੇ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਵੇ। ਨਵੇਂ ਉਦਯੋਗ ਲਿਆਂਦੇ ਜਾਣ, ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਜਦੋਂ ਆਰਥਿਕਤਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਵੇਗੀ, ਤਾਂ ਸਰਕਾਰ ਆਪਣੇ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਭਲਾਈ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਚਲਾ ਸਕੇਗੀ।
ਇਹ ਗੱਲ ਵੀ ਸਹੀ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਜ ਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵਰਗਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇਣਾ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ। ਪਰ ਇਹ ਸਹਾਇਤਾ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਟਿਕਾਊ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਸੂਬੇ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਵੇ।
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਪਹਚਾਣ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ ਹੈ। ਭੰਗੜਾ ਅਤੇ ਗਿੱਧਾ ਪੰਜਾਬੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ। ਪਰ ਅਸਲ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਉਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਮਜ਼ਬੂਤ ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀਆਂ, ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਅੱਜ ਪੰਜਾਬ ਸਾਹਮਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਅਸੀਂ ਕਰਜ਼ੇ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਮਨਾਉਣੀਆਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਜਾਂ ਫਿਰ ਅਜਿਹਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਭਵਿੱਖ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਜਿੱਥੇ ਖੁਸ਼ੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਟਿਕਾਊ ਹੋਵੇ।
