ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਮਾੜਾ ਅਸਰ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ-ਦੀਪ ਕੌਰ ਸੰਧੂ ਆਸਟਰੇਲੀਆ
ਅੱਜ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਫੇਸਬੁੱਕ, ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ, ਟਿੱਕ ਟੋਕ, ਟਵਿੱਟਰ ਅਤੇ ਯੂਟਿਊਬ ਵਰਗੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਅਰਬਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਦੇ ਫ਼ਾਇਦੇ ਵੀ ਹਨ, ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਲਾ ਪਹਿਲੂ ਵੀ ਹੈ ਜੋ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਉੱਤੇ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਉੱਤੇ, ਬਹੁਤ ਮਾੜਾ ਅਸਰ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਅਸ਼ਲੀਲ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਨੰਗੇਜ਼ਪੁਣੇ ਵਾਲਾ ਮਟੀਰੀਅਲ ਬਹੁਤ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਰੋਕ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਟੀਰੀਅਲ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਕਲ, ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਅਤੇ ਅਖ਼ਲਾਕੀ ਸੋਚ ਬਹੁਤ ਖ਼ਰਾਬ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਗਲਤ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।
ਖੋਜਾਂ ਤੋਂ ਸਾਬਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ, ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਵੈ-ਮਾਣ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਲਾਈਕਸ ਅਤੇ ਫਾਲੋਅਰਜ਼ ਦੀ ਦੌੜ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਦਬਾਅ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਾਈਬਰ ਬੁਲਿੰਗ ਭਾਵ ਔਨਲਾਈਨ ਤੰਗ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਬੇਸ਼ਰਮੀ ਅਤੇ ਬੇਹਯਾਈ ਨੂੰ ਆਮ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨੌਜਵਾਨ ਟ੍ਰੈਂਡਜ਼ ਦੀ ਪੈਰਵੀ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਅਪਣਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਧਰਮ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਪਰਿਵਾਰਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਢਾਂਚਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪਲੇਟਫਾਰਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇੰਸਾਨ ਨੂੰ ਲਤ ਲੱਗ ਜਾਵੇ। ਬੱਚੇ ਘੰਟਿਆਂ ਬੱਧੀ ਮੋਬਾਈਲ ਸਕਰੀਨ ਉੱਤੇ ਸਮਾਂ ਬਰਬਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੜ੍ਹਾਈ, ਖੇਡ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣਾ ਅਣਗੌਲਿਆ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਝੂਠੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ, ਪ੍ਰਚਾਰ ਅਤੇ ਨਫ਼ਰਤ ਭਰੀਆਂ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਨੌਜਵਾਨ ਮਨ ਖਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਆਨਲਾਈਨ ਸ਼ਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾੜੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਆਉਣ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹਨ।ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਔਨਲਾਈਨ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਉੱਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣ। ਪੇਰੈਂਟਲ ਕੰਟਰੋਲ ਐਪਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ। ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਬਾਰੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰੋ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰ ਸਕਣ।
ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿਜੀਟਲ ਸਾਖਰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਓ ਕਿ ਔਨਲਾਈਨ ਮਟੀਰੀਅਲ ਦੀ ਸਹੀ ਪਹਿਚਾਣ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਸ਼ਲੀਲ ਮਟੀਰੀਅਲ ਦੇਖਣਾ ਅਤੇ ਸ਼ੇਅਰ ਕਰਨਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਦੋਵੇਂ ਲਿਹਾਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਗਲਤ ਹੈ।ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਉਣੇ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਅਸ਼ਲੀਲ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨਦੇਹ ਮਟੀਰੀਅਲ ਤੁਰੰਤ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਿਸਟਮ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਮਾੜੇ ਅਸਰ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਜ਼ਰੀਆ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਨੈਤਿਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ, ਸ਼ਰਮ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਮਾਣ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿਓ। ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਪਹਿਚਾਣ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੀਆਂ ਲਾਈਕਸ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚੰਗੇ ਕਿਰਦਾਰ ਅਤੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਹੈ।ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਦੀ ਉਸਾਰੂ ਵਰਤੋਂ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰੋ — ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਾਲੀਆਂ ਵੀਡੀਓਜ਼, ਹੁਨਰ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲੇ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਮਨੋਰੰਜਨ। ਸਕਰੀਨ ਟਾਈਮ ਸੀਮਤ ਕਰੋ ਅਤੇ ਖੇਡ, ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ, ਮਿਲਵਰਤਣ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣ ਨੂੰ ਅਹਿਮੀਅਤ ਦਿਓ।ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਸੰਦ ਹੈ — ਜੋ ਉਸਾਰੀ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਬਾਹੀ ਵੀ। ਇੱਕ ਸਮਾਜ ਵਜੋਂ ਇਹ ਸਾਡੀ ਸਾਂਝੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਡਿਜੀਟਲ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਸਿਹਤਮੰਦ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਬਣਾਈਏ। ਹੁਣ ਵਕਤ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕਦਮ ਚੁੱਕੀਏ — ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਸਾਡੀ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਮਨ ਅਤੇ ਕਿਰਦਾਰ ਉੱਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਕਾਲਾ ਅਸਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਪੈ ਜਾਵੇ।
