2027 ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਰੁਝਾਨ ਸਾਫ਼
2027 ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਰੁਝਾਨ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ—ਹੁਣ ਚੋਣ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਗਲੀਆਂ, ਚੌਰਾਹਿਆਂ ਜਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਚੌਪਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ Instagram ਦੇ ਫੀਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਕਦੇ ਰੈਲੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ, ਘਰ-ਘਰ ਮੁਹਿੰਮ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸੰਵਾਦ ਚੋਣਾਂ ਦੀ ਰੂਹ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਉੱਥੇ ਹੁਣ ਫਿਲਟਰਾਂ, ਰੀਲਾਂ ਅਤੇ ਹੈਸ਼ਟੈਗਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਕਾਇਮ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।
ਅੱਜ ਦਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਆਪਣੇ ਹਲਕੇ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਐਸਥੇਟਿਕ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟਿਆ ਪੁਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਦੀ ਲਹਿਰ—ਇਹ ਸਭ ਮੁੱਦੇ ਤਦ ਹੀ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ “ਵਾਇਰਲ ਰੀਲ” ਬਣ ਸਕੇ। ਚੋਣੀ ਰਣਨੀਤੀ ਹੁਣ ਡਾਟਾ ਐਨਾਲਿਸਿਸ, ਗਰਾਊਂਡ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਤੋਂ ਘੱਟ ਅਤੇ “ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ਇਨਸਾਈਟਸ” ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਲਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਨਵੀਂ ਰਾਜਨੀਤੀ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਕੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜਾਂ ਐਲਗੋਰਿਦਮਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ? ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੀ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਤਾ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸਦੀ ਰੀਲਾਂ ਦੇ “ਵਿਊਜ਼” ਨਾਲ ਮਾਪੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਲੋਕਤੰਤਰ ਨੂੰ ਕਿੱਥੇ ਲੈ ਜਾਵੇਗਾ?
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਸਮਝਦੀ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਨੀਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਚਮਕਦਾਰ ਤਸਵੀਰਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦੀ। 2027 ਦੀ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਟਕਰਾਅ ਸਾਫ਼ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ—ਇੱਕ ਪਾਸੇ Instagram ਦੀ ਚਮਕ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਹਕੀਕਤਾਂ। ਇਹ ਲੜਾਈ ਸਿਰਫ਼ ਵੋਟਾਂ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਦਿਖਾਵੇ ਦੀ ਹੈ।
2027 ਦੀ ਚੋਣ ਮੁਹਿੰਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਨਿਯਮ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ—
“ਜੇ ਰੀਲ ਨਹੀਂ ਬਣੀ, ਤਾਂ ਮੁੱਦਾ ਮੰਨਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ।”
ਉਮੀਦਵਾਰ ਹੁਣ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੱਲ ਕਰਨ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ; ਉਹ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ “ਬੈਕਗ੍ਰਾਊਂਡ ਲਈ ਵਧੀਆ ਲੋਕੇਸ਼ਨ” ਲੱਭਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਿਸੇ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਸਾਹਿਬ, ਸਾਡੀ ਸੜਕ ਕਦੋਂ ਬਣੇਗੀ?”
ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜਦੋਂ ਇਸ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਟ੍ਰਾਂਜ਼ਿਸ਼ਨ ਰੀਲ ਬਣ ਜਾਵੇਗੀ।”
ਚੋਣ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਪੋਸਟਰ ਨਹੀਂ ਛਪਦੇ—
ਉੱਥੇ “ਕਿਹੜਾ ਫਿਲਟਰ ਮੇਰੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਲੁੱਕ ਦੇਵੇਗਾ?” ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪਹਿਲਾਂ ਉਮੀਦਵਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਜਾਂਦੇ ਸਨ,
ਹੁਣ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—
“ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਕੈਮਰੇ ਵੱਲ ਦੇਖੋ, ਇਹ ਕਲਿੱਪ ਕੱਲ੍ਹ ਪੋਸਟ ਹੋਣੀ ਹੈ।”
ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗੱਲ—
ਮੈਨਿਫੈਸਟੋ ਹੁਣ PDF ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ,
ਸਗੋਂ 15 ਸਕਿੰਟ ਦੀ ਰੀਲ ਵਿੱਚ,
ਜਿਸਦਾ ਕੈਪਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ:
“Punjab, but make it aesthetic.”
ਜੇ ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਇੰਝ ਹੀ ਚੱਲਦਾ ਰਿਹਾ,
ਤਾਂ ਅਗਲੀ ਚੋਣ ਵਿੱਚ EVM ਦੀ ਥਾਂ Instagram Poll ਆ ਜਾਵੇਗੀ—
“Swipe up to vote for your MLA.”
