ਪੰਜਾਬੀ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦੀ ਅਮਰੀਕਾ ਤੱਕ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਯਾਤਰਾ — ਇੱਕ ਦਰਦਨਾਕ ਸੱਚਾਈ-ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਚਾਹਲ
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਮੁੰਡੇ ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੁੱਕਣ ਦੇ ਦਬਾਅ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਸਤਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਅਮਰੀਕਾ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਜੋਖਮ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ, ਪਰਵਾਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਰੁਤਬੇ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਬੇਈਮਾਨ ਏਜੰਟਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਜਲਦੀ ਵੀਜ਼ਾ ਅਤੇ ਗਾਰੰਟੀਸ਼ੁਦਾ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਏਜੰਟਾਂ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਦੇਣ ਲਈ, ਪਰਿਵਾਰ ਅਕਸਰ ਜ਼ਮੀਨ ਵੇਚਦੇ ਹਨ, ਭਾਰੀ ਕਰਜ਼ੇ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਗਿਰਵੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਕਮਾ ਲੈਣਗੇ। ਇੱਕ ਉਮੀਦ ਵਾਲੀ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇੱਕ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਸਤਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਕਸਰ “ਡੰਕੀ ਰੂਟ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹਨਾਂ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਮੱਧ ਪੂਰਬ, ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਲਾਤੀਨੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਖਤਰਨਾਕ ਰਸਤਾ ਡੇਰੀਅਨ ਗੈਪ ਹੈ, ਜੋ ਕੋਲੰਬੀਆ ਅਤੇ ਪਨਾਮਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸੰਘਣਾ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨਹੀਣ ਜੰਗਲ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀ ਮੁੰਡੇ ਬਿਨਾਂ ਖਾਣੇ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਤੁਰਨ, ਤੇਜ਼ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਨਦੀਆਂ ਪਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਦੇਖਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਪਰਾਧਿਕ ਸਮੂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਡਕੈਤੀਆਂ, ਹਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਫਿਰੌਤੀ ਲਈ ਅਗਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਤਸਕਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਡਿਸਪੋਜ਼ੇਬਲ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਜੰਗਲ ਵਿੱਚੋਂ ਬਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਮੱਧ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਵਿੱਚੋਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਨਵੇਂ ਖ਼ਤਰੇ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਤਸਕਰ ਅਕਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਟਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਪੈਸੇ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੀੜ-ਭੜੱਕੇ ਵਾਲੇ ਟਰੱਕਾਂ ਜਾਂ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਿਸ਼ਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਧੱਕਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ-ਮੈਕਸੀਕੋ ਸਰਹੱਦ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਥੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਦਮੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਥੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਜਾਨਲੇਵਾ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਬਿਨਾਂ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਰੇਗਿਸਤਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹਨ, ਠੰਢ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਰੀਓ ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਫੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਉਹ ਹਫ਼ਤੇ ਜਾਂ ਮਹੀਨੇ ਨਜ਼ਰਬੰਦੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਭਵਿੱਖ ਬਾਰੇ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ।
ਕੁਝ ਕੁ ਜੋ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਡਰ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁੰਡੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਤਨਖਾਹ ‘ਤੇ ਗੈਸ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ, ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ, ਖੇਤਾਂ ਜਾਂ ਉਸਾਰੀ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਭੀੜ-ਭੜੱਕੇ ਵਾਲੇ ਅਪਾਰਟਮੈਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਲਾਗਤ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲੇ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਤੋਂ ਬਚਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲਏ ਗਏ ਕਰਜ਼ੇ ਦਾ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਬੋਝ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ। ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਸਦਮਾ – ਹਿੰਸਾ, ਭੁੱਖਮਰੀ, ਇਕੱਲਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਡਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਵਾਸ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਭਰ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਸਤਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਧੋਖਾਧੜੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਏਜੰਟਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਵਾਈ, ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਸ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਰਗਾਂ ਦੀ ਤੁਰੰਤ ਲੋੜ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਝੂਠੇ ਵਾਅਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਬਣੇ ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਹੋਰ ਨੌਜਵਾਨ ਜਾਨਾਂ ਜੋਖਮ ਵਿੱਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਵਾਸ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਖ਼ਤਰੇ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਭਰ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਸਤਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਧੋਖਾਧੜੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਏਜੰਟਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਵਾਈ, ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਸ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਰਗਾਂ ਦੀ ਤੁਰੰਤ ਲੋੜ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਝੂਠੇ ਵਾਅਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਬਣੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਹੋਰ ਨੌਜਵਾਨ ਜਾਨਾਂ ਜੋਖਮ ਵਿੱਚ ਪਾਈਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ।
ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਿਰਫ਼ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ – ਇਹ ਸੱਚਾਈਆਂ ਹਨ, ਸੱਚਾਈਆਂ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਸਤਾ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਤਬਾਹੀ ਦਾ ਰਸਤਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਸੱਚਾਈ ਜਾਣਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਸੁਪਨਾ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
