ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਝੋਨੇ ਦੀ ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ਲਈ ਕੀ ਹਨ ਨਿਯਮ? ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਲੈਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਇਜਾਜ਼ਤ, ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੀ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਾਂਚ
ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਝੋਨੇ ਦੀ ਕਟਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਚਣ ਵਾਲੀ ਪਰਾਲੀ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸ਼ਰਤਾਂ ਅਧੀਨ ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਕਿਸਾਨ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਪਰਾਲੀ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਕਾਨੂੰਨਾਂ, ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਸਬੰਧੀ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ਸਬੰਧੀ ਕੋਈ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਕੌਮੀ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਹੋਵੇ। ਹਰ ਰਾਜ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਏਅਰ ਕੁਆਲਿਟੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਆਪਣੇ ਨਿਯਮ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਥਾਵਾਂ ’ਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਪਰਮਿਟ ਲੈਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਾੜਨ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਲਈ ਵੱਖਰੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਜਾਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਬਰਨ-ਡੇਅ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਮੌਸਮ, ਹਵਾ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ, ਧੂੰਏਂ ਦੇ ਫੈਲਾਅ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਉੱਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਸਾੜਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂ ਰੋਕੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਝੋਨਾ ਉਤਪਾਦਕ ਰਾਜ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸੈਕਰਾਮੈਂਟੋ ਵੈਲੀ ਦਾ ਖੇਤਰ। ਇੱਥੇ ਅਤੀਤ ਵਿੱਚ ਝੋਨੇ ਦੀ ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਕਾਰਨ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਧੂੰਏਂ ਅਤੇ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਨਿਯਮ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਨੇ 1991 ਵਿੱਚ ਰਾਈਸ ਸਟ੍ਰਾ ਬਰਨਿੰਗ ਰਿਡਕਸ਼ਨ ਐਕਟ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਝੋਨੇ ਦੀ ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ਵਾਲੇ ਰਕਬੇ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਖੁੱਲ੍ਹ ਹੈ।
ਜਿੱਥੇ ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ਦੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਖੇਤ, ਰਕਬੇ ਅਤੇ ਫ਼ਸਲ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣੀ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਬੰਧਤ ਏਜੰਸੀ ਇਹ ਵੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਦਿਨ ਸਾੜਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੈ, ਕਿਹੜੀਆਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸ਼ਰਤਾਂ ਲਾਗੂ ਹੋਣਗੀਆਂ ਅਤੇ ਕਿੰਨੇ ਰਕਬੇ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਲਗਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਮੌਸਮ ਜਾਂ ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਅਨੁਕੂਲ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿਲੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਾੜਨ ’ਤੇ ਰੋਕ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਸਥਾਨਕ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਰਵਾਈ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪਰਾਲੀ ਦੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਹੱਤਵ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਸਾਨ ਪਰਾਲੀ ਦੀਆਂ ਗੱਠਾਂ ਬਣਾ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਬਿਸਤਰੇ, ਹੋਰ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਰਤੋਂ ਜਾਂ ਉਦਯੋਗਿਕ ਲੋੜਾਂ ਲਈ ਭੇਜ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਾਲੀ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਉਣ, ਕੰਪੋਸਟ ਬਣਾਉਣ ਜਾਂ ਹੋਰ ਮਨਜ਼ੂਰਸ਼ੁਦਾ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵਰਤਣ ਦੇ ਵਿਕਲਪ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਕਿਹੜਾ ਤਰੀਕਾ ਉਚਿਤ ਹੈ, ਇਹ ਸਥਾਨਕ ਮਿੱਟੀ, ਮੌਸਮ, ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਦੀ ਲਾਗਤ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਬਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਰਾਲੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣਾ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ। ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਸਤੀ ਅਤੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਉਪਲਬਧ ਮਸ਼ੀਨਰੀ, ਪਰਾਲੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਅਤੇ ਢੋਣ ਦੀ ਸਹੂਲਤ, ਪਰਾਲੀ ਦੀ ਖਰੀਦ ਲਈ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਵੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਪਾਲਣਾ ਅਤੇ ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਆਕਾਰ, ਮਸ਼ੀਨਰੀ, ਮੌਸਮ, ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਾਤ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਮਾਡਲ ਜਿਉਂ ਦਾ ਤਿਉਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਪਰ ਉੱਥੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਪਰਮਿਟ ਪ੍ਰਣਾਲੀ, ਹਵਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਫ਼ੈਸਲੇ, ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਪਰਾਲੀ ਦੇ ਵਿਕਲਪਕ ਇਸਤੇਮਾਲ ਬਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਸਬਕ ਜ਼ਰੂਰ ਲਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸਿੱਟਾ: ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਤਾਂ ਅਧੀਨ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅਮਰੀਕੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਅਸਲ ਸਿੱਖਿਆ ਪਰਾਲੀ ਨੂੰ ਬੇਰੋਕ ਸਾੜਨਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਹਵਾ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਰਾਲੀ ਦੇ ਵਿਹਾਰਕ ਵਿਕਲਪ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੈ।
ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਰੋਤ: ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ ਏਅਰ ਰਿਸੋਰਸਿਜ਼ ਬੋਰਡ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਸਾੜਨ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਬੱਟ ਕਾਊਂਟੀ ਏਅਰ ਕੁਆਲਿਟੀ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਨਿਯਮ ਵੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
