ਡੋਂਕੀ ਰੂਟ ਪੰਜਾਬੀ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਮੌਤ ਦਾ ਫੰਦਾ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ-ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਚਾਹਲ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਵੀ ਇੱਕ ਸੁਪਨਾ ਧੜਕਦਾ ਹੈ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਣ ਦਾ ਸੁਪਨਾ। ਮਾਪੇ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੁੱਤਰ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾ ਕੇ ਘਰ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਬਦਲ ਦੇਵੇਗਾ, ਕਰਜ਼ੇ ਉਤਾਰ ਦੇਵੇਗਾ, ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਸੁੱਖ ਦੇਵੇਗਾ। ਪਰ ਇਸ ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਕਾਲਾ ਸੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੈ ਉਹ ਸੱਚ ਜੋ ਉਹ ਮੁੰਡੇ ਹੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਜੋ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਏਜੰਟ ਵੱਡੇ ਵਾਅਦੇ ਕਰਦੇ ਹਨ“ਬੱਸ ਦੋ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ,” “ਕੋਈ ਟੈਂਸ਼ਨ ਨਹੀਂ,” “ਸਭ ਕੁਝ ਸੈੱਟ ਹੈ।” ਪਰ ਜਦੋਂ ਪਰਿਵਾਰ ਲੱਖਾਂ ਰੁਪਏ ਦੇ ਕੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰਵਾਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਦੋਂ ਅਸਲੀ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਇੱਕ ਐਸੀ ਯਾਤਰਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਨਾ ਇੱਜ਼ਤ, ਨਾ ਕੋਈ ਯਕੀਨ।
ਡੋਂਕੀ ਰੂਟ ’ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਇਹ ਮੁੰਡੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਫਿਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਜੰਗਲ ਦਰੀਅਨ ਗੈਪ ਜਿੱਥੇ ਕਦਮ ਕਦਮ ’ਤੇ ਮੌਤ ਖੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਮੁੰਡੇ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਭੁੱਖੇ ਤੁਰਦੇ ਹਨ, ਪਾਣੀ ਲਈ ਤੜਫ਼ਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਯਾਤਰੀ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਪਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰੂਹ ’ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁੱਟੇਰੇ, ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਗਰੁੱਪ, ਤੇ ਤਸਕਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਾਂਗ ਟ੍ਰੀਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਈਆਂ ਤੋਂ ਪੈਸੇ ਛੀਣ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ-ਪੀਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕਿਡਨੈਪ ਕਰਕੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਤੋਂ ਫਿਰੌਤੀ ਮੰਗੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਮੁੰਡੇ ਜੋ ਘਰੋਂ ਨਵੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਨਾਲ ਨਿਕਲੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ, ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਬੇਬਸੀ ਵੱਸ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮੈਕਸੀਕੋ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਹ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹੁਣ ਸ਼ਾਇਦ ਮੰਜ਼ਿਲ ਨੇੜੇ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਇਮਤਿਹਾਨ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰੇਗਿਸਤਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤਪਦੀ ਧੁੱਪ, ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ ਕੜਾਕੇ ਦੀ ਠੰਢ, ਤੇ ਸਰਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਦਹਿਸ਼ਤ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨੂੰ ਚੀਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਮੁੰਡੇ ਰਿਓ ਗ੍ਰਾਂਡੇ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਈ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਬਾਰਡਰ ਪੈਟਰੋਲ ਫੜ ਕੇ ਡਿਟੈਨਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਜੋ ਕੁਝ ਮੁੰਡੇ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਅਮਰੀਕਾ ਪਹੁੰਚ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੀ ਕੋਈ ਸੁਪਨਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਡਰ ਦੇ ਸਾਏ ਹੇਠ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ। 12–16 ਘੰਟੇ ਕੰਮ, ਘੱਟ ਤਨਖਾਹ, ਬਿਨਾਂ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਡਰ, ਤੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਦਾ ਬੋਝ ਇਹ ਸਭ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਖੋਖਲਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮੁੰਡੇ ਜੋ ਕਦੇ ਹੱਸਦੇ-ਖੇਡਦੇ ਸਨ, ਅੱਜ ਚੁੱਪਚਾਪ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਅਕੇਲੇ ਰੋਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸੋਚਦੇ ਹਨ—“ਕੀ ਇਹੀ ਸੀ ਉਹ ਅਮਰੀਕਾ ਜਿਸ ਲਈ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਜੋਖਮ ਵਿੱਚ ਪਾਈ?”
ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸਿਰਫ਼ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨਹੀਂ ਇਹ ਸੱਚਾਈਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸੱਚਾਈਆਂ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਮਾਂ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਗੈਰਕਾਨੂੰਨੀ ਰਸਤਾ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਤਬਾਹੀ ਦਾ ਰਸਤਾ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਸੱਚ ਜਾਣਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਸੁਪਨਾ ਉਹਨਾ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
