ਸੱਤਾ, ਸਚਾਈ ਅਤੇ ‘ਕਾਲੀਆਂ ਭੇੜਾਂ’: ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਕਿੱਧਰ ਨੂੰ?
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਉਸ ਮੋੜ ‘ਤੇ ਖੜੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਵਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ (AAP) ਜਿਸ ਨੇ “ਇਮਾਨਦਾਰ ਰਾਜਨੀਤੀ” ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸੱਤਾ ਸੰਭਾਲੀ ਸੀ, ਅੱਜ ਆਪਣੇ ਹੀ ਆਗੂਆਂ ਕਾਰਨ ਕਟਘਰੇ ਵਿੱਚ ਖੜੀ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਪੁੱਛ ਰਹੇ ਹਨ—ਕੀ ਇਹ ਵੀ ਉਹੀ ਪੁਰਾਣੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਚਿਹਰੇ ਨਵੇਂ ਹਨ?
AAP ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਕਾਨੂੰਨ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਕੁਝ ਵਿਧਾਇਕ ਅਤੇ ਨੇਤਾ ਗੰਭੀਰ ਅਪਰਾਧਕ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆਏ, ਤਾਂ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਨੈਤਿਕ ਦਾਅਵਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈ ਗਿਆ। “ਕਾਲੀ ਭੇੜ” ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਸਗੋਂ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਸੋਚ ‘ਤੇ ਹੀ ਸਵਾਲ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।
AAP ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ: ਉਮੀਦਾਂ ਦਾ ਭਾਰ
AAP ਨਾਲ ਸਮੱਸਿਆ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਵਾਦਿਤ ਲੋਕ ਹਨ—ਇਹ ਤਾਂ ਹਰ ਪਾਰਟੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਮੱਸਿਆ ਇਹ ਹੈ ਕਿ AAP ਨੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਇਸਦੇ ਆਗੂ ਪੁਲਿਸ ਕਾਰਵਾਈ ਹੇਠ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਧੋਖੇ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ—“ਜੇ ਇਹ ਵੀ ਉਹੀ ਨੇ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਬਦਲਾਅ ਕਿਹੜਾ?”
ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ: ਪੁਰਾਣੇ ਖਿਡਾਰੀ, ਪੁਰਾਣੀ ਖੇਡ
ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਖਿਡਾਰੀ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਵਿਵਾਦ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਨਵੇਂ ਨਹੀਂ। ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ, ਸੱਤਾ ਦਾ ਗਲਤ ਇਸਤੇਮਾਲ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਰਾਜ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਲੋਕ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੇਖ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਜਦੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ‘ਤੇ ਕੇਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈਰਾਨੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਗੁੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵਿਵਾਦਾਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜਿਉਂਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ—ਕਿਉਂਕਿ ਲੋਕ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਸਹਿ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
BJP: ਘੱਟ ਹਾਜ਼ਰੀ, ਪਰ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ BJP ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਸੱਤਾ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦੀਆਂ “ਕਾਲੀਆਂ ਭੇੜਾਂ” ਖੁੱਲ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ। ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਧਾਰਣਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ ਕਿ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਸੱਤਾ BJP ਲਈ ਇੱਕ ਢਾਲ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ BJP ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪੂਰਾ ਵਿਰੋਧ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਪੂਰਾ ਭਰੋਸਾ।
ਪੁਲਿਸ: ਕਾਨੂੰਨ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਜਾਂ ਸੱਤਾ ਦਾ ਹਥਿਆਰ?
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਰਕਾਰ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਆਜ਼ਾਦ ਹੈ। ਪਰ ਹਕੀਕਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕ ਪੁਲਿਸ ਕਾਰਵਾਈ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸਿਆਸੀ ਐਨਕ ਨਾਲ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। ਵਿਰੋਧੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਨਿਸ਼ਾਨਾਬੰਦੀ। ਸਰਕਾਰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ—ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਪਾਲਣਾ।
ਸਵਾਲ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਪੁਲਿਸ ਕਿਸ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਹ ਕਾਰਵਾਈ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਹੈ?
ਨਤੀਜਾ: ਲੋਕ ਹੁਣ ਨਾਅਰਿਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਨਤੀਜਿਆਂ ਨਾਲ ਤੋਲਦੇ ਹਨ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਹੁਣ ਭਾਸ਼ਣਾਂ ਅਤੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵੱਧ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਕਿਹੜੀ ਸਰਕਾਰ ਆਪਣੀਆਂ “ਕਾਲੀਆਂ ਭੇੜਾਂ” ਨੂੰ ਬਚਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹੜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
AAP ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਗਨੀ-ਪਰੀਖਿਆ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਪਾਰਟੀ ਵੀ ਪੁਰਾਣੀ ਰਾਹ ‘ਤੇ ਚੱਲੀ, ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਹੋਰ ਡੂੰਘੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਹੁਣ ਨਵੇਂ ਨਾਅਰਿਆਂ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਸਾਫ਼ ਨੀਅਤ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
