ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦਾ ਬਦਲਦਾ ਚਿਹਰਾ: ਉਮਰ ਵਧੀ, ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਖ਼ਾਹਿਸ਼ਾਂ ਨਹੀਂ ਮੁੱਕੀਆਂ?ਸਤਨਾਮ ਸਿੰਘ ਚਾਹਲ

ਕਦੇ ਉਹ ਵੀ ਇੱਕ ਦੌਰ ਸੀ ਜਦੋਂ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮਰਦਾਂ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਝਿਜਕ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਸੀ। ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕਈ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਹ ਬੜੇ ਸੰਕੋਚ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਹੱਦ, ਇੱਕ ਮਰਿਆਦਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਦੂਰੀ ਕਾਇਮ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਮਾਜਕ ਨਿਗਾਹ ਬਹੁਤ ਤਿੱਖੀ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਜਾਂ ਮੁਹੱਲੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਮਰਦ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਨਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਘੁਲਦੇ-ਮਿਲਦੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਲੋਕ ਤੁਰੰਤ ਗੱਲਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ। ਇਸ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ।ਪਰ ਅੱਜ ਤਸਵੀਰ ਕਾਫ਼ੀ ਬਦਲ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।

ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਅਕਸਰ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੇ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ, ਦੋਸਤੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਜਾਂ ਆਕਰਸ਼ਣ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦੇ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ। ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।ਪਰ ਕੀ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹਨ?

ਨਹੀਂ।

ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਉਮਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਜਾਂ ਇਰਾਦਿਆਂ ਦਾ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਪਰ ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਉਮਰ ਵਧਣ ਨਾਲ ਇਨਸਾਨ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ।ਇੱਕ 60, 70 ਜਾਂ 80 ਸਾਲ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀ ਵੀ ਇਕੱਲਾਪਣ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਦੋਸਤੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਉਸਨੂੰ ਪਿਆਰ ਜਾਂ ਸਾਥ ਦੀ ਲੋੜ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।ਸਵਾਲ ਉਮਰ ਦਾ ਨਹੀਂ—ਵਿਹਾਰ ਦਾ ਹੈ।

ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੋਣਾ ਮਨੁੱਖੀ ਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਉਸ ਆਕਰਸ਼ਣ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਹੱਦਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।

ਇੱਥੇ ਹੀ ਪਸੰਦ ਅਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਪੁਰਾਣੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਇਦ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਛੁਪਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ; ਅੱਜ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਸੋਚਣਾ ਪਵੇਗਾ ਕਿ ਕੀ ਲੋਕ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲੇ ਹਨ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸਮਾਜ ਹੁਣ ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਦੇਖਣ ਅਤੇ ਸੁਣਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਪਰਦੇ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ।ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਬਦਲਾਅ ਵੀ ਆਇਆ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਟਾਇਰਮੈਂਟ ਦਾ ਮਤਲਬ ਅਕਸਰ ਘਰ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੋ ਜਾਣਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਅੱਜ ਬਜ਼ੁਰਗ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਲੱਬਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਨਵੇਂ ਦੋਸਤ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਾਇਦ ਸਾਨੂੰ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਬਦਲਣੀ ਪਵੇਗੀ।

ਬੁੱਢਾ ਸਰੀਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਦਿਲ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਮਰ ਦੀ ਹੱਦ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।ਹਾਂ, ਮਰਿਆਦਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਸਹਿਮਤੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਹ ਨਿਯਮ ਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਲਈ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਹਨ।ਅਖ਼ੀਰ ਵਿੱਚ ਸਵਾਲ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੱਲ ਆਕਰਸ਼ਣ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਅਸਲ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਅਸੀਂ ਉਮਰ ਦੇ ਹਰ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਇਨਸਾਨ ਵਾਂਗ ਸਮਝਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ?ਸਮਾਂ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਮਾਜ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਬਦਲ ਰਹੀ ਹੈ।ਪਰ ਇੱਕ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਬਦਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ—

ਇੱਜ਼ਤ। ਮਰਿਆਦਾ। ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ।