ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦਿਹਾੜਾ: ਵੱਡਾ ਸ਼ੋਰ, ਕੋਈ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ!
ਹਰ ਸਾਲ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਲੋਕ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦਿਹਾੜਾ ਵੱਡੇ ਜੋਸ਼, ਸ਼ੋਰ-ਸ਼ਰਾਬੇ ਅਤੇ ਭਾਵੁਕ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਪੋਸਟਾਂ ਨਾਲ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਿਨ ਹਰ ਬੰਦਾ ਕਵੀ, ਦਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੇਸਬੁੱਕ ਤੇ ਲੰਮੇ ਲੇਖ, ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ਤੇ ਦਿਲ ਵਾਲੇ ਇਮੋਜੀ, ਅਤੇ ਵਟਸਐਪ ਤੇ ਸਟੇਟਸ—ਸਭ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਾਣ, ਮੱਥਾ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਹੈ। ਪਰ ਦੂਜੇ ਹੀ ਦਿਨ ਉਹੀ ਜੋਸ਼ ਓਦਾਂ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਸ ’ਚੋਂ ਅਚਾਨਕ ਖਾਲੀ ਸੀਟ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਮਾਗਮ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅੱਗੇ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਸ਼ੂਨ્ય।
ਕੈਨੇਡਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕੈਲੀਫੋਰਨੀਆ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੰਜਾਬ ਹਰ ਥਾਂ ਇਕੋ ਹੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਟੇਜਾਂ ’ਤੇ ਨੇਤਾ ਵੱਡੇ ਵਾਅਦੇ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸੰਗਠਨ ਉਹੀ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਦੋ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹਰ ਕੋਈ ਗਰਮ ਚਾਹ ਪੀ ਕੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਖਤਰੇ ’ਚ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਅਮਲ ਦੀ ਵਾਰੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ—ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਖਾਉਣੀ ਹੋਵੇ, ਕਿਤਾਬਾਂ ਬਣਾਉਣੀਆਂ ਹੋਣ, ਕਲਾਸਾਂ ਖੋਲ੍ਹਣੀਆਂ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਵੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਬਣਾਉਣੀਆਂ ਹੋਣ—ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਜੋਸ਼ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਰ ਸਾਲ ਨਤੀਜੇ ਬਿਲਕੁਲ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਨਾ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਕੂਲਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ, ਨਾ ਕੋਈ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਪਾਠਕਰਮ, ਨਾ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਲਈ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਮੁਹਿੰਮ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਕੋਈ ਗੰਭੀਰ ਰਣਨੀਤੀ। ਸਿਰਫ਼ ਨਵੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ, ਨਵੇਂ ਹੈਸ਼ਟੈਗ, ਤੇ ਨਵੇਂ ਵਟਸਐਪ ਸਟੇਟਸ। ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦਿਹਾੜਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਵਾਂਗ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਲਈ ਤਗੜਾ ਜੋਸ਼, ਫਿਰ 364 ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਪੂਰਾ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ।
ਜਦੋਂ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਰ ਕੋਈ ਇਕੋ ਹੀ ਲਾਈਨ ਦੁਹੁਰਾਉਂਦਾ ਹੈ: “ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਜਰੂਰ ਕੁਝ ਕਰਾਂਗੇ।” ਇਹ ਵਾਕ ਹੁਣ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਹਾਸਾ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਬਿਲਕੁਲ ਉਸ ਵਾਕ ਵਾਂਗ: “ਪੰਜ ਮਿੰਟ ’ਚ ਆ ਰਿਹਾ ਹਾਂ,” ਜਿਸਦਾ ਅਸਲ ਮਤਲਬ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੰਦਾ ਅਜੇ ਘਰੋਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਿਆ। ਇਰਾਦੇ ਚੰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਸਲ ਕੰਮ ਗਾਇਬ।
ਫਿਰ ਵੀ, ਇਕ ਗੱਲ ਪੱਕੀ ਹੈ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਫਿਰ ਸਮਾਗਮ ਹੋਵੇਗਾ, ਫਿਰ ਕੇਕ ਕਟੇਗਾ, ਫਿਰ ਸਪੀਚਾਂ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਅਤੇ ਨਤੀਜਾ ਫਿਰ ਉਹੀ ਰਹੇਗਾ: ਬੜੀ ਸੁੰਦਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਕਰਨਾ। ਇਹ ਚੱਕਰ ਤਾਂਦੋਂ ਤਕ ਚੱਲੇਗਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ ਕਿ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਸਮਾਗਮਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦੇ ਵਰਤੋਂ, ਪੜ੍ਹਨ, ਸਿੱਖਣ ਅਤੇ ਸਿਖਾਉਣ ਨਾਲ ਜਿੰਦਾ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਉਸ ਦਿਨ ਤਕ, ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦਿਹਾੜਾ ਕੁਝ ਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਰੰਗੀਲਾ ਤਿਉਹਾਰ ਬਣਿਆ ਰਹੇਗਾ।
