2027 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮੈਦਾਨ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਖੰਡਿਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ
2027 ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਮੈਦਾਨ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਖੰਡਿਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ 117 ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਿੱਖੇ ਬਹੁ-ਕੋਣੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। 2022 ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੇ ਉਲਟ ਜਿਸਨੇ ਭਗਵੰਤ ਮਾਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਫਤਵਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਸਥਾਨਕ ਚੋਣ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਵੱਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਲਕਾ-ਪੱਧਰੀ ਕਾਰਕ, ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਜਾਤੀ ਸਮੀਕਰਨ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਮੁੱਦੇ ਫੈਸਲਾਕੁੰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣਗੇ।
ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਕਿ 117 ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 69 ਸੀਟਾਂ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ, ਚੋਣ ਤਸਵੀਰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਕੌਣ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਲੁਧਿਆਣਾ, ਪਟਿਆਲਾ, ਸੰਗਰੂਰ, ਬਠਿੰਡਾ ਅਤੇ ਮੋਗਾ ਬੈਲਟ ਵਰਗੇ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ, ‘ਆਪ’ 2022 ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਜਿੱਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਅਜੇ ਵੀ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਢਾਂਚਾ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਲੁਧਿਆਣਾ ਸੈਂਟਰਲ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੱਖਣੀ (ਹਾਲਾਂਕਿ ਮਾਝਾ), ਅਤੇ ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੱਖ ਸੱਤਾ ਵਿਰੋਧੀ ਲਹਿਰ ਉੱਭਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਾਸਨ, ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਿਕ ਮੰਦੀ ਵਰਗੇ ਮੁੱਦੇ ਵੋਟਰ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਦਿੜ੍ਹਬਾ, ਸੁਨਾਮ ਅਤੇ ਲਹਿਰਾਗਾਗਾ ਵਰਗੇ ਦਿਹਾਤੀ ਮਾਲਵਾ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ, ‘ਆਪ’ ਭਲਾਈ ਸਕੀਮਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਧੇ ਲਾਭ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਕਾਰਨ ਆਪਣੀ ਜੜ੍ਹ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਤੋਂ ਵਧਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਪਣਾ ਰਵਾਇਤੀ ਪੇਂਡੂ ਸਿੱਖ ਅਧਾਰ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਂਗਰਸ ਸਮਾਣਾ, ਨਾਭਾ ਅਤੇ ਮਾਨਸਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਲੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਅੰਦਰੂਨੀ ਧੜੇਬੰਦੀ ਇਸਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਮਾਝਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਨਾਲ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 25 ਸੀਟਾਂ ਹਨ, ਮੁਕਾਬਲਾ ਤਿੱਖਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਣਪਛਾਤਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਅਤੇ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਵਰਗੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵਿਚਕਾਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮੁਕਾਬਲਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਕਾਂਗਰਸ ਸਥਾਪਤ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨੈੱਟਵਰਕਾਂ ਕਾਰਨ ਕਾਦੀਆਂ, ਬਟਾਲਾ ਅਤੇ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਵਰਗੇ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਪੇਖਿਕ ਤਾਕਤ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ‘ਆਪ’ 2022 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਲਾਭਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਲਈ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਪੰਥਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਤਰਨ ਤਾਰਨ ਅਤੇ ਦਿਹਾਤੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਭਾਰਤੀ ਜਨਤਾ ਪਾਰਟੀ ਪਠਾਨਕੋਟ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਹਿੰਦੂ-ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸੀਟਾਂ ‘ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਕੜ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਮੌਜੂਦਗੀ ਕਾਰਨ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀਮਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਦੋਆਬਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 23 ਸੀਟਾਂ ਹਨ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਮੀਕਰਨ ਦਲਿਤ ਵੋਟ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਵੋਟਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਲੰਧਰ, ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਅਤੇ ਨਵਾਂਸ਼ਹਿਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਚੋਣ ਹਲਕੇ ‘ਤੇ ‘ਆਪ’, ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਤਿਕੋਣੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਾਂਗਰਸ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਪੱਟੀ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ‘ਆਪ’ ਨੇ 2022 ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਕੜ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਲੀ ਸਥਿਤੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖੀ ਹੈ। ਬਸਪਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਵੋਟ ਕੱਟਣ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਲੜੇ ਗਏ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਗੱਠਜੋੜਾਂ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਸਿਰਿਓਂ ਪਹੁੰਚ ਰਾਹੀਂ ਗੁਆਚੀ ਜ਼ਮੀਨ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਾਜਪਾ ਸ਼ਹਿਰੀ ਜੇਬਾਂ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਨਿਵਾਸੀ ਭਾਰਤੀ (ਐਨਆਰਆਈ) ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਹਲਕਾ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਪੈਟਰਨ ਦੇਖਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਵੀ ਇੱਕ ਪਾਰਟੀ ਸਾਰੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ‘ਤੇ ਇੱਕਸਾਰ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹਾਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਹਲਕਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤਰਜੀਹਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣਗੇ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਮਾਲਵਾ ਪੱਟੀ ਵਿੱਚ, ‘ਆਪ’ ਲਗਭਗ 35-45 ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਬਦਬਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਬਾਕੀ ਸੀਟਾਂ ਵੰਡ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮਾਝਾ ਵਿੱਚ, ਕਾਂਗਰਸ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਲਗਭਗ ਬਰਾਬਰ ਹੱਦ ਤੱਕ ਅੱਗੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ, ‘ਆਪ’ ਚੁਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸੀਟਾਂ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਚੁਣੌਤੀ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਦੋਆਬਾ ਵਿੱਚ, ਲੜਾਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖੰਡਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ, ਕਈ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਦਾ ਫਰਕ ਘੱਟ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
ਲੁਧਿਆਣਾ ਪੂਰਬੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਕੇਂਦਰੀ, ਜਲੰਧਰ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਮੋਹਾਲੀ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ, ਵਪਾਰਕ ਮਾਹੌਲ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਨ ਵਰਗੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਕਾਰਨ ਤਿੱਖੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ‘ਆਪ’ ਨੂੰ ਘੇਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਪੇਂਡੂ ਹਲਕੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੀਤੀਆਂ, ਕਿਸਾਨ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਪਾਰਟੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣਗੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਖਾਸ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਿਨਾਰਾ ਦੇਣਗੇ।
ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਸਾਰੇ 117 ਹਲਕਿਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ‘ਤੇ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਨਕਸ਼ੇ ‘ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜੇਤੂ ਪਾਰਟੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਜਿਸਦੀ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਸੀਟਾਂ ‘ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮੌਜੂਦਗੀ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮਾਲਵਾ ਵਿੱਚ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਥਾਨਕ ਸੱਤਾ ਵਿਰੋਧੀ ਲਹਿਰ ਕਾਰਨ 2022 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘੱਟ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਾਂਗਰਸ, ਆਪਣੀਆਂ ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸਰਕਾਰ ਵਿਰੋਧੀ ਭਾਵਨਾ ਕਾਰਨ 2022 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬਿਹਤਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਵਾਪਸੀ ਲਈ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੇਂਡੂ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਾਜਪਾ ਚੋਣਵੀਆਂ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸੀਟਾਂ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਹਾਸ਼ੀਏ ‘ਤੇ ਪਰ ਸੰਭਾਵੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਫੈਸਲਾਕੁੰਨ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਹਲਕਾ-ਵਾਰ ਗਤੀਸ਼ੀਲਤਾ ਲਹਿਰ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਸੂਖਮ-ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਰੇਕ ਸੀਟ ਦੀ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਤੋਂ ਉੱਭਰਨ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਭਾਵਿਤ ਨਤੀਜਾ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ‘ਆਪ’ ਉੱਚ ਪੱਧਰਾਂ ‘ਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।
